Einde van een tijdperk: een overzicht van 46 jaar Observant op papier

• De eerste Observant kwam uit op 6 oktober 1980. Het eerste nieuwsbericht in dat nummer:

  

• In 46 jaargangen werden 1486 nummers gepubliceerd. In totaal rolden er rond de 10 miljoen kranten van de pers.
   

• Observant begon als een maandblad, de eerste jaargang telt negen nummers. Al snel worden dat er twintig en begin jaren negentig volgt de stap naar een weekblad met 37 uitgaves per jaar. Ondanks weer, wind en ziekte belandde de krant altijd in een van de 28 bakken die in alle universiteitsgebouwen staan. Behalve tijdens de coronapandemie, toen de lockdowns Observant dwongen om anderhalf jaar volledig online te gaan. Hierna verschijnen er 30 nummers per jaar.
   

• We wisselden vijf keer van logo.
   

• De eerste kleurenfoto verschijnt op 18 januari 1996 op de voorpagina. Het onderwerp: een schilderij ter ere van het 20-jarig bestaan van de UM. 

  

  Het is een uitzondering, Observant blijft vooral zwart-wit foto’s plaatsen – kleur was te duur. Pas op 13 november 2008 komt de krant voor het eerst volledig in kleur uit.
   

• Het eerste Engelstalige katern verschijnt in de krant van 19 december 1996. In eerste instantie is er om de vier weken plek voor enkele vertaalde stukken, later wordt dit wekelijks. De kop van het allereerste Engelstalige artikel verklapt meteen de reden:

  

  Het duurt nog tot september 2021 voordat de krant volledige tweetalig wordt. Overigens blijven de vertalers van het eerste uur, Paul en Brenda Nekeman, bijna 28 jaar betrokken bij Observant, tot hun pensioen in 2024.
   

• Sinds 1 januari 1998 kent de papieren krant ‘digitale concurrentie’: op die dag werd de eerste Observant-website gelanceerd. Op 27 augustus 2015 belandde de allereerste digitale nieuwsbrief in de mailboxen van abonnees.
   

• Na de introductie van een gastkolom in jaargang 2, wordt de column al snel een onmisbaar onderdeel van Observant. Oud-rector Hans Philipsen mag gerust columnist der columnisten genoemd worden: na zijn pensioen in 2002 schrijft hij als ‘Orakel in ruste’ meer dan zeshonderd stukjes, totdat hij het in 2019 op bijna 84-jarige leeftijd “mooi geweest” vindt. Op een stevige tweede plek staat hoogleraar Evelyne de Leeuw, die tussen 1985 en 1997 onder verschillende pseudoniemen (vooral *Eva*) wekelijks op de achterpagina stond. De meest geheimzinnige columnist was ongetwijfeld Albert Bergbroeder (‘schuilnaam’ van oud-senior-redacteur Wammes Bos), wiens satirische roddelrubriek tussen 2009 en 2018 leidde tot veel speculaties over zijn identiteit.
   

• Van de vele series en rubrieken liep Bericht uit Maastricht – reportages uit de stad – het langst (tussen 1986 en 1998 onafgebroken op de achterpagina). Ook de persoonlijke portretten van studenten en medewerkers in Zing, vecht, huil, bid, lach, werk en bewonder doen het goed: sinds 2010 is de serie (met enkele tussenpozen) in tien jaargangen te bewonderen.
   

• De laatste papieren krant verschijnt op 18 juni 2026.

Dennis Vaendel, Cleo Freriks