“De banden van Edith Schippers met de tabaksindustrie lijken behoorlijk hartelijk, zo laat Zembla zien.” Van Schayk, die sinds een half jaar voorzitter is van het Partnership Stop met roken, zegt het met een zweem van eufemisme. “Misschien omdat ze van werkgeversorganisatie VNO/NCW komt. Welke agenda de minister heeft weet ik niet, maar ik zie wel dat ze alle effectieve antirookmaatregelen schrapt en onzinnige initiatieven in het leven roept.”
De eerste openbare daad van Schippers: het versoepelen van het horecaverbod voor kleine café’s. “Haar eerste daad hè. Terwijl we weten dat een horecaverbod mensen aanmoedigt om te stoppen. De minister gaat volledig voorbij aan de feiten. Uit studies in Italië, Schotland en Ierland blijkt dat het verbod tot aanzienlijk minder hartinfarcten leidt, ook onder niet-rokers die minder blootstaan aan rook.”
Daarna – afgelopen juni - schrapte ze de vergoedingen op stoppen-met-roken-middelen, zegt Van Schayck. “In het half jaar daarvoor waren nog nooit zo snel, zo veel mensen gestopt met roken: zo’n 300 duizend extra stoppers. Het aantal rokers lag in Nederland steevast tussen de 30 en 28 procent maar in juni was het ineens 24 procent. Het lijkt een bezuiniging, maar dat is het niet. Het schrappen van de vergoedingen levert weliswaar 20 miljoen op maar de extra medische kosten van de mensen die nu niet stoppen, bedragen 110 miljoen. Bedenk dat tachtig ziektes zijn gerelateerd aan roken.”
Haar laatste daad van betekenis: kenniscentrum Stivoro om zeep helpen. “Alle subsidie wordt binnenkort stopgezet. Weg ermee. Waar ze wel heil in ziet? Ze is bezig met voorlichting voor pubers. Precies datgene waarvan we zeker weten dat het niet werkt. Zodra je pubers namelijk iets verbiedt, dan doen ze het met opzet. Je moet hun omgeving aanpakken want ze kopiëren het gedrag van hun ouders en vriendjes. Hef meer accijnzen, dat helpt. Maar de minister weigert.”
De verontwaardiging is groot, net als de verwondering. “Eerst ga je ervan uit dat het te maken heeft met de rechtse kleur van het kabinet, dat zijn best doet om niet te betuttelen. Maar ook in Engeland regeren liberalen en die weten wèl wat er moet gebeuren. Schippers is toch niet de minister van Anti-betutteling! Ook adviezen van de Gezondheidsraad, waar ik zelf lid van ben, neemt ze niet serieus. We krijgen haar gewoonweg niet te spreken.”
In brede kring is de frustratie over het beleid zo groot volgens Van Schayck dat zich op dit moment een omvangrijke alliantie aan het formeren is, waaronder de KNMG, het KWK Kankerfonds, de Hartstichting, en vele andere. “Het doel: op alle mogelijke manieren actie voeren om dit dramatische beleid te keren.”
Maurice Timmermans