Kabinet zet Nationaal Groeifonds “op pauze”

Kabinet zet Nationaal Groeifonds “op pauze”

D66-fractie Provinciale Staten Limburg bezorgd over toekomst Einstein Telescoop

21-03-2024 · Nieuws

NEDERLAND. Demissionair minister Mickey Adriaansens van Economische Zaken (VVD) heeft de vierde subsidieronde van het Nationaal Groeifonds tot nader order uitgesteld. Kennisinstellingen en bedrijfsleven reageren bezorgd.

Het besluit van Adriaansens viel dinsdag, meldt dagblad NRC, nadat een ruime meerderheid van de Tweede Kamer twee moties had verworpen van D66-Kamerlid Joost Sneller. Die had de Kamer opgeroepen om niet te bezuinigen op het Groeifonds en snel duidelijkheid te geven over de vierde subsidieronde.

Het Nationaal Groeifonds is in 2020 opgericht. Met twintig miljard euro wilde het kabinet tot 2025 investeren in projecten die bijdragen aan duurzame en structurele economische groei. UM-bestuursvoorzitter Rianne Letschert staat sinds februari vorig jaar aan het hoofd van de commissie die de aanvragen beoordeelt.

Einstein Telescoop

Van de investeringen profiteren ook het onderwijs en het onderzoek. Zo kende het fonds in 2022 vele miljoenen toe aan onder meer het kweekvlees- en het onderwijsonderzoek aan de Universiteit Maastricht. Ook investeerde men dat jaar 42 miljoen euro in voorbereidend werk voor de Einstein Telescoop.

Daarnaast reserveerde het fonds bijna 900 miljoen euro voor de bouw van dit ondergronds observatorium voor zwaartekrachtsgolven, voor als dit project inderdaad aan Zuid-Limburg wordt toegewezen. Formeel staat dit bedrag momenteel niet ter discussie: de pauzering van de vierde subsidieronde heeft geen betrekking op reserveringen uit eerdere rondes, valt te lezen op de website van het Groeifonds.

Toch klinken er zorgen of de reservering daadwerkelijk toegekend gaat worden, nu de toekomst van het fonds ongewis is. De D66-fractie in de Proviniciale Staten van Limburg stelde gisteren al direct schrijftelijke vragen aan het provinciebestuur over de mogelijke gevolgen voor de Einstein Telescoop. Ook roept de partij het provinciebestuur op om een "luid signaal neer te leggen bij het Rijk en de formerende partijen", omdat het besluit "een serieus en groot risico" voor de economie en het vestigingsklimaat van Limburg zou zijn.

In een brief aan de Tweede Kamer schreef demissionair OCW-minister Robbert Dijkgraaf (D66) eerder deze maand dat "het onmogelijk is om de Einstein Telescoop in Zuid-Limburg te plaatsen" wanneer de reservering niet wordt toegekend. Ook zou het "negatieve effecten" hebben op de "diplomatieke geloofwaardigheid" van Nederland ten opzichte van België en Duitsland, waarmee men samenwerkt aan het miljardenproject.

‘Graaifonds’

In de politiek blijkt de verleiding al een tijd groot om de miljarden van het Groeifonds ook aan andere doelen te besteden. Afgelopen najaar bijvoorbeeld diende de VVD een motie in om een verhoging van de accijnzen op benzine en diesel met geld uit het Groeifonds te voorkomen.

D66 verweet de VVD toen dat die het fonds als ‘graaifonds’ gebruikte. Ook de demissionaire ministers Dijkgraaf en Kaag waarschuwden dat het fonds niet bedoeld was om gaten op de begroting mee te dichten. Toch kwam het voorstel er doorheen.

Eerder deze maand schreef Dijkgraaf aan de Tweede Kamer dat de Nederlandse economie tot 2040 negentig miljard euro misloopt als het Groeifonds zou verdwijnen.

"Innovatie is geen kostenpost"

In februari riep de Kenniscoalitie van wetenschap en bedrijfsleven de Tweede Kamer op om te blijven investeren in research & development. Marcel Levi, voorzitter van de Kenniscoalitie en van onderzoeksfinancier NWO, betreurt dat de D66-moties deze week niet zijn aangenomen.

Investeren in innovatie blijft belangrijk, vindt hij. “Dat is geen kostenpost, tonen diverse studies keer op keer aan. Recent onderzoek laat zien dat iedere euro die tot 2035 vanuit het Groeifonds wordt geïnvesteerd 4,60 euro aan bbp-rendement oplevert.” De uitgaven zijn volgens hem essentieel om Nederland op wetenschappelijk en technologisch gebied aan de wereldtop te houden.

HOP, Hein Cuppen / PD / DV

Dit artikel is geüpdate op 26 maart

Auteur: Redactie

Foto: archief Nationaal Groeifonds

Categoriëen: Nieuws, nieuws_boven
Tags: Nationaal Groeifonds, Wetenschap, Rianne Letschert, Mickey Adriaansens,einstein telescoop

Voeg reactie toe

Klik hier voor onze privacyregels

Vanaf januari 2022 plaatst Observant alleen nog reacties van mensen wier naam bekend is bij de redactie.