Het waren goede gesprekken die ze met de verschillende bestuurders heeft gevoerd, zegt Hertzberger een dag later aan de telefoon. “We hebben beide kanten belicht: aan de ene kant is het volstrekt helder wat het profiel van de UM is: een Europese internationale universiteit. Tegelijkertijd liggen de wortels – en daarmee ook de maatschappelijke verantwoordelijkheid – in Nederland.”
Voor haar partij Nieuw Sociaal Contract gaat het om twee punten: de toestroom van buitenlandse studenten en de verengelsing. Die zijn wat NSC betreft te ver doorgeslagen. Hertzberger: “Wij willen absoluut niet naar 0 procent buitenlandse studenten, dat zou absurd zijn. Maar kijk eens hoe de situatie in 2015 was. Sindsdien is het aantal buitenlandse studenten enorm gestegen. Buitenlanders weren? Dat vind ik heel negatief klinken. Maar je moet je wel afvragen: moeten wij investeren in hun opleiding met publiek geld? Is dat de verantwoordelijkheid van een Nederlandse universiteit?”
Maatschappelijk debat
Ook voor de link tussen de universiteit en de maatschappij vindt Hertzberger het belangrijk dat er voldoende Nederlandse studenten zijn. “Ik was gisteren bij MERLN (het Maastrichtse onderzoeksinstituut waar onder andere onlangs een synthetische embryostructuur van een eeneiige tweeling werd opgekweekt, red.). Het maatschappelijk debat rondom embryo-onderzoek is heel belangrijk. Daar zouden Nederlandse studenten aan mee moeten doen. Met zoveel buitenlandse studenten (het huidige aandeel aan de UM is 58 procent, red.) wordt de spoeling dun.”
Vasalis
Dan de verengelsing. Andere talen aan een universiteit kunnen volgens Hertzberger een “verrijking zijn. Maar als bijna al je bachelors in het Engels zijn, je in de faculteitsraden en universiteitsraad in het Engels vergadert en bijna alle communicatie in het Engels is – dan ben je in onze ogen te ver doorgeschoten. Ik heb gisteren ook mensen gesproken die vinden dat het ten koste gaat van bepaalde onderwerpen in het onderwijs. Je kunt het niet meer over Vasalis hebben of over voorbeelden uit de Nederlandse lokale en nationale politiek, omdat de studenten het Nederlands niet kunnen volgen.”
Balans
De taal is niet de enige reden voor buitenlanders om naar Nederland te komen. “EU-studenten kunnen bijvoorbeeld heel makkelijk aanspraak maken op studiefinanciering.” De norm was lang dat zij 56 uur per maand moesten werken, maar dit is sinds september aangepast naar 32 uur. Zelfs als de taal wordt aangepast, is het dus nog steeds aannemelijk dat buitenlandse studenten naar Maastricht komen. Heeft Hertzberger daar minder moeite mee als zij in het Nederlands studeren? “Ook daar moet je een balans in vinden.”
En dat is nog niet zo makkelijk, zegt ze. “Dat moet je rustig aanpakken. Er zijn veel delicate samenwerkingen, daar moet je voorzichtig mee omgaan. En je moet ook zorgen dat je niet te ver gaat. We gaan niet opeens alle Engelstalige studies afschaffen. Op bepaalde gebieden – denk aan IT, maar ook de biomedische richtingen – willen we dat behouden. En we moeten ook kijken naar de bekostigingsproblematiek. Er is nu een perverse prikkel voor universiteiten om alsmaar te blijven groeien. Beter is het om met gerichte financiering bepaalde studies die belangrijk zijn voor de markt en de regio in stand te houden, ook als er een keer wat minder studenten op afkomen.”
Samenwerking
Tot slot, wat viel Hertzberger verder op tijdens haar bezoek aan Maastricht? “Ik heb de ETpathfinder gezien en was daar erg van onder de indruk. Ik wist niet Maastricht zo sterk was in de theoretische fysica. Verder hoorde ik dat huisvesting hier ook een probleem is. Het beeld is toch dat het in de regio’s minder speelt, maar hier is het dus wel een punt. En ik denk dat men kan leren van hoe goed hier wordt samengewerkt met andere instellingen, met bijvoorbeeld Chemelot en de hogeschool.”