Driekwart van de bijna negenhonderd wetenschappers en docenten van de Universiteit Maastricht die de enquête van de Arbeidsinspectie hebben ingevuld, meent dat “mijn baan vereist dat ik heel hard moet werken”. De helft vindt dat ze niet voldoende tijd krijgt om het werk af te ronden. En op de vraag of de medewerker de afgelopen twee jaar “meer dan incidenteel te maken heeft gehad met stress als gevolg van werkdruk”, antwoordt 72 procent instemmend. Uitputting is een belangrijk signaal bij een burn-out en ook daarvan blijkt een kwart dit als ‘hoog’ te ervaren. Wat de hoeveelheid taken betreft die medewerkers buiten en ‘boven’ hun functie uitvoeren: ‘junior’ universitair docenten (UD 2) voeren de ranglijst aan met een gemiddelde van negen extra taken. Dat laatste wordt genoemd als een van de oorzaken van te hoge werkdruk, net als onrealistische normuren, bureaucratie en prestatiedruk.
Plan van aanpak
De Inspectie nam niet alleen Maastricht, maar alle universiteiten in Nederland onder de loep en wie de resultaten bekijkt, ziet grofweg, in dezelfde mate, overal hetzelfde: stress, overwerk en wangedrag. Iedere universiteit ontving recent een ‘deelrapport’ met de enquêteresultaten. Conclusie voor de UM: er is werk aan de winkel. Het lijkt er volgens de Inspectie niet op dat “maatregelen genomen worden op basis van een probleemanalyse”. Een degelijke cyclus van verdiepend onderzoek naar de oorzaken, een plan van aanpak én een evaluatie, wordt gemist. Ja, er is genoeg opgetuigd, van een Leadership Academy en het programma Erkennen en Waarderen tot een werkgroep die zich buigt over de duurzame inzetbaarheid van medewerkers, maar er zijn vraagtekens bij de uitvoering. Veel actiepunten zijn nog niet (volledig) gerealiseerd.
Korter academisch jaar
De UM had jarenlang een Taskforce Sustainable Employability (daarvoor Taskforce Workload). In 2021 legden zij vijftien actiepunten op tafel, waaronder een kortere academische kalender, het aanpakken van studentevaluaties, normuren, bureaucratie en betere leiderschapskwaliteiten. Wat de knip in de kalender betreft is de UM als geheel nog niet overstag gegaan. Volgens een rapport van een onafhankelijk adviesbureau zou alleen inkorten géén duurzame oplossing bieden voor de werkdruk. Wel zijn er her en der pilots. Zo is de faculteit Science and Engineering de eerste faculteit die komende september studenten en medewerkers meer vrije dagen rond kerst en een langere zomervakantie geeft door het curriculum anders in te richten.
Stuwmeer aan verlof
Verder krijgt de UM een tik op de vingers over de arbeidstijdenregistratie. Er lijkt “geen registratie of inzicht te zijn in het aantal gewerkte uren van werknemers” terwijl dat wel een verplichting is voor elke werkgever. Ook constateert de Inspectie een stuwmeer aan verlof. Wel is men tevreden over de “goede organisatie van vertrouwenspersonen”. Ook positief: de UM pakt meldingen en klachten rondom ongewenst gedrag serieus op. “Op het gebied van ongewenst gedrag lijkt er de laatste jaren een verandering te zijn ingezet waarbij de universiteit zich inzet om de gedragsregels actief uit te dragen en werknemers verantwoordelijk te stellen wanneer die regels overtreden worden,” staat er in het rapport. Ook de verplichte modules over sociale veiligheid voor leidinggevenden zijn een pluspunt.
Macht
Wat heeft de staf in Maastricht de afgelopen twee jaar meegemaakt als het aankomt op ongewenst gedrag? 42 Procent zegt zelf slachtoffer te zijn van pesterijtjes, 61 procent zag het bij een collega gebeuren. Wat discriminatie betreft kruist 31 procent aan dat het henzelf overkomt, vooral op geslacht, nationaliteit en leeftijd. In mindere mate komen agressie en seksuele intimidatie voor.
Waar komt dat onbehoorlijke gedrag vandaan? Voedingsbodem is volgens meer dan de helft van de negenhonderd respondenten het verschil in macht en afhankelijke posities. Ook het ontbreken van leiderschapskwaliteiten bij managers is een thema om in de gaten te houden.