De demonstranten moeten het gebouw uit: dat was het enige dat donderdag 2 april telde voor het college van bestuur. Tegen acht uur ’s ochtends hadden twintig actievoerders namens Maastricht4Palestine het gebouw aan de Oxfordlaan in Randwyck bezet. Op dat moment waren er volgens UM-woordvoerder Koen Augustijn slechts een paar personeelsleden aanwezig, onder wie de receptionist. Zij zijn door de groep – onherkenbaar door gezichtsbedekking – verzocht naar buiten te gaan.
Het gebouw aan de Oxfordlaan 55 wordt onder andere gebruikt door de faculteit Psychology and Neuroscience, bedrijven van Brightlands en Scannexus. Op de begane grond is koffiebar Banditos gevestigd. Er waren vanaf het eerste moment vooral grote zorgen over de onveilige situatie vanwege de scanners in Scannexus, een 3T, 7T en 9.4T. De T staat voor Tesla, waarmee de kracht van de magnetische velden die een scanner kan opwekken wordt uitgedrukt. Hoe sterker, hoe gedetailleerder de beelden.
Zo’n scannerfaciliteit kan onveilig zijn voor mensen die niet weten hoe ermee om te gaan, stelde het college van bestuur afgelopen week. Er bevinden zich koelgassen als helium, maar bovenal hebben de scanners sterke magnetische velden. Wie met een metalen gereedschap, een brandblusser of metalen gesp (van een riem) in de buurt komt, merkt dat het metalen object meteen richting de magneet vliegt. Met niet alleen mogelijke consequenties voor de persoon zelf, maar ook voor de apparaten. De scanners staan continu aan. Als er een metalen object aan vast ‘kleeft’, zullen ze moeten worden uitgeschakeld wat gevolgen heeft voor de kwaliteit, vertellen ingewijden. In het slechtste geval heeft deze een extreem kostbare reparatie nodig.
Aanwijzingen
Overigens meldden de activisten donderdagochtend op hun Instagram-account dat ze op de hoogte waren van de risico's van de scanners en dat ze "grondig onderzoek hebben gedaan naar de bezette faciliteiten en getraind zijn in MRI-veiligheid”. Toch werd er door de Veiligheidsregio, met onder andere de Maastrichtse burgemeester Wim Hillenaar, een GRIP 1 afgekondigd, een procedure voor risicovolle incidenten waarbij moet worden samengewerkt door de hulpdiensten. Politie en brandweer waren dan ook in groten getale aanwezig.
Of de actievoerders daadwerkelijk bij de scanners in de buurt zijn geweest, is onduidelijk. Wie de Oxfordlaan 55 binnentreedt, kan er niet ‘zomaar’ bij. Uit navraag bij UM-medewerkers blijkt dat zich daar nog enkele deuren bevinden, waarvan voor minstens één een toegangspas nodig is. Volgens rector Jan Smits zijn er “aanwijzingen” dat de activisten in het bijgebouw, waar Scannexus is gevestigd, zijn geweest. Aan de MRI-scanners is “bijna geen schade” vertelde collegevoorzitter Pamela Habibović woensdagochtend 8 april aan de commissieleden ‘strategie’ van de universiteitsraad. De bezetting werd verder vertrouwelijk behandeld.
Aangifte
De politie haalt de activisten uit het pand
Nadat het college van bestuur de demonstranten tot twee keer toe gevorderd had het gebouw te verlaten, deed de UM aangifte van huisvredebreuk en maakte de Mobiele Eenheid tegen vijven een einde aan de bezetting. Het pand werd ontruimd, activisten opgepakt en de volgende dag weer vrijgelaten in afwachting van het onderzoek door het Openbaar Ministerie.
Is er geen bemiddelingspoging geweest? Jawel, bevestigt rector Smits, geïnitieerd vanuit UM-medewerkers die, na contact met de groep, wilden praten, maar deze is op niets uitgelopen. Het verlaten van het pand was prioriteit, beaamt Smits. Het kwam niet tot een inhoudelijk gesprek over de eisen van Maastricht4Palestine. Welke dat zijn? Onder andere dat de huurovereenkomst met Aroundtown, met een Israëlische aandeelhouder, voor een pand aan de Paul-Henri Spaaklaan, wordt beëindigd. Ook vindt men dat de UM transparanter moet zijn over banden die worden aangegaan met Israël.
“Absoluut onacceptabel”
Vorig jaar juni bezetten studenten namens Maastricht4Palestine het University College Maastricht in de binnenstad. De politie maakte daar diezelfde dag een einde aan. Toen werden de demonstranten opgepakt en in een bus weggebracht om vervolgens in vrijheid te worden gesteld; naar hun identiteit werd niet gevraagd. Waarom zijn ze deze keer wel geïdentificeerd en worden ze wellicht vervolgd door justitie? Volgens de bestuurs- en communicatieadviseur van burgemeester Hillenaar is dat bepaald (door de lokale driehoek) vanwege “de gevaarzetting”, doelend op de onveilige situatie.
Of er zich onder de actievoerders studenten van de UM bevinden, is onduidelijk. Het is sowieso nog maar de vraag of daar een antwoord op komt. Mag politie of het OM zomaar namen doorgeven aan een onderwijsinstelling? Rector Smits kon geen antwoord geven op die vraag.
In Den Haag, waar oud-collegevoorzitter Rianne Letschert de nieuwe minister van Onderwijs is, werd er donderdagmiddag in een commissievergadering stilgestaan bij de Maastrichtse situatie. René Claassen van de Groep Markuszower wilde weten of ze al contact had gehad met de universiteit; hij noemde het een zaak die zorgt voor “totale ontregeling”. Letschert zei het “absoluut onacceptabel” te vinden als mensen de universiteit bezetten en dan ook nog “in een omgeving met mogelijke veiligheidsimplicaties”.