De universiteiten krijgen jaarlijkse tweehonderd miljoen euro voor landelijke taakverdeling en samenwerking in vier domeinen: bèta & techniek, geneeskunde & gezondheidswetenschappen, maatschappij- & gedragswetenschappen en geesteswetenschappen.
Dit loopt via de zogeheten sectorplannen, waar ook de Universiteit Maastricht aan deelneemt. Het idee is dat universiteiten elkaar aanvullen in plaats van beconcurreren. Verder moeten ze samen bepaalde opleidingen in de lucht houden en meer vaste contracten aan hun medewerkers bieden.
Het werkt goed, is de strekking van drie tussentijdse evaluatierapporten (de social sciences en humanities hebben samen één rapport). “De universiteiten verdienen een groot compliment”, schrijft bijvoorbeeld de commissie van bèta & techniek, die op de politieke onzekerheden en bezuinigingen wijst.
Bezuinigen
Het vorige kabinet van PVV, VVD, NSC en BBB wilde aanvankelijk de sectorplannen wegbezuinigen. Het leidde tot felle kritiek van de universiteiten: ze hadden toch bestuurlijke afspraken met het kabinet gemaakt? Wat waren die afspraken dan waard?
De toenmalige minister van Onderwijs, Eppo Bruins, hield de sectorplannen overeind, maar bezuinigen deed hij toch. Hij sneed gewoon ergens anders in de begroting van universiteiten. Bovendien zien de universiteiten hun inkomsten dalen door de krimp van het aantal studenten.
Desondanks zijn ze dus goed doorgegaan met de sectorplannen, staat in de tussenevaluaties. Het kabinet moet dus doorgaan met het financieren van deze plannen, is het advies, en zorgen dat er over een paar jaar weer nieuwe sectorplannen komen.
Minister Rianne Letschert reageert pas dit najaar op de evaluaties. De kans is klein dat ze negatief gaat oordelen, want het kabinet-Jetten wil bij de universiteiten ‘profilering en samenwerking’ aanmoedigen, schreef ze aan de Tweede Kamer, “naar het model van sectorplannen”.
Kan beter
Hier en daar kan het natuurlijk beter, blijkt ook uit de rapporten. In de bèta en techniek moesten met het geld van het sectorplan ook meer vrouwelijke medewerkers worden aangesteld. Dat is niet overal gelukt.
Verder zou het sectorplan voor de geneeskunde en gezondheidswetenschappen ook universiteiten erbij moeten betrekken die geen faculteit geneeskunde hebben, maar wel gezondheidswetenschappelijk onderzoek doen. Die universiteiten doen er nu nog niet aan mee.
In de sociale wetenschappen en geesteswetenschappen blijft de werkdruk hoog, terwijl het sectorplan toch “rust en ruimte” had moeten bieden. Maar de bezuinigingen werkten dit tegen, staat in het rapport.
In deze laatste disciplines is er “enige vertraging opgetreden” in de sectorplannen, “onder andere vanwege het verschuivende internationaliseringsbeleid de afgelopen jaren en de bezuinigingen die op de meeste universiteiten zijn uitgerold”.
Maar het sectorplan heeft daarin ook positief gewerkt: ze konden de negatieve gevolgen, bijvoorbeeld bij de talenstudies, samen beter opvangen dan ze alleen zouden kunnen.
HOP, Bas Belleman