Belangrijkste vraag bij het financieel resultaat van 2025: hoe kan de UM 40,1 miljoen in de plus eindigen terwijl er nog 7 miljoen in de min werd begroot? En, ook niet onbelangrijk: waar wordt het aan uitgegeven?
De angst dat deze universiteit het zwaar zou krijgen door Haagse bezuinigingen was in 2024 – toen de begroting voor 2025 werd gemaakt – heel realistisch, begint Meindersma. Die periode, waarin het kabinet Schoof minder geld aan onderwijs en onderzoek wilde spenderen én internationalisering een halt toeriep, was er een van “grote onzekerheid. We wisten niet waar we op konden rekenen.”
In december 2024 schetsten Meindersma en toenmalig collegevoorzitter Rianne Letschert in Observant dat het voor de UM, met 60 procent buitenlandse studenten, weleens pittig zou kunnen worden, maar verzekerden ze: het huishoudboekje is dusdanig op orde dat er niet metéén bezuinigd hoeft te worden. Op de lange termijn dachten ze wel aan tekorten van 14 miljoen in het beste en 42 miljoen in het slechtste geval. Op een totale universitaire begroting van zo’n 600 miljoen was die 14 nog wel te overzien, maar 42 miljoen? Dat was een heel ander verhaal.
Nu zegt Meindersma: “Het was nooit ons beleid om aan de handrem te trekken. We zijn en waren ook toen financieel gezond. De bezuinigingen zouden een impact hebben ja, maar die konden we dragen. Tegelijkertijd kan ik me heel goed voorstellen dat het wel in het hoofd van mensen is gaan zitten, dat het een psychologisch effect had. Medewerkers lazen over desastreuze plannen van het kabinet, WOinActie demonstreerde, de media berichtten over veel andere universiteiten die het zwaar hadden.” Toch leefde de angst voor zwaar weer niet alleen in het hoofd. In faculteiten en diensten ging men aan de slag (vaak vertrouwelijk) met allerlei bezuinigingsscenario’s en zette men plannen on hold.
Rooskleurig
Het onverwachte positief resultaat van 40 miljoen is vooral te danken aan een extra rijksbijdrage (39,4 miljoen) waarvan een flink deel is bedoeld voor werkdrukverlaging en talentbeleid (20,7 miljoen). Dat laatste dient als compensatie voor de afgeschafte starters- en stimuleringsbeurzen. Meindersma: “Pas heel laat, in oktober 2025, toen de Eerste Kamer met vertraging akkoord ging met de wijzigingen op de OCW-begroting, wisten we dat we die middelen zouden ontvangen. Die hadden we van tevoren niet zien aankomen.”
De ‘werkdruk en talentbeleid-miljoenen’ zijn niet de enige meevallers, voegt Pascal Stevens, directeur Finance, toe. “Faculteiten hebben meer geld binnengehaald via contractonderzoek, subsidies uit de tweede, derde en vierde geldstroom, zoals van NWO, stichtingen, bedrijven en Europees geld (ERC).”
Historisch gezien heeft de UM de begroting altijd op orde, met een positiever resultaat dan begroot. “Je kunt wel zeggen dat we voorzichtig zijn, prudent, netjes of verstandig, maar niet ‘te voorzichtig’”, aldus Meindersma. “Er wordt goed nagedacht over de gevolgen op langere termijn. We houden ieder jaar geld over en dat is prima voor de reserves (momenteel zo’n 200 miljoen) en de stabiliteit. Tegelijkertijd is de tijd rijp om in gesprek te gaan over wanneer en waar we het aan gaan uitgeven.” Overigens bevindt de UM zich in de ‘middenmoot’ (van alle Nederlandse universiteiten) als het gaat om de reserves. Het ministerie geeft een onder- én een bovengrens. Stevens: “Een universiteit moet financieel gezond zijn, maar middelen zijn uiteindelijk bedoeld voor de realisatie van haar doelen.”
Psychosociale arbeidsbelasting
Wie er gaat profiteren van de extra Haagse bijdrage voor werkdruk en talentbeleid, is nog gissen. Meindersma wil er graag over in gesprek met de directeuren en decanen. De uitkomsten van de psychosociale arbeidsbelasting-onderzoeken (werkdruk en ongewenst gedrag) zijn daarbij belangrijk, zegt hij. De eerste pilots bij de faculteit Science and Engineering en de diensten ICTS en Finance zijn afgerond. De resultaten en actiepunten worden momenteel (grotendeels vertrouwelijk) besproken, maar er klinken positieve geluiden over de respons – veel stafleden hebben de enquête ingevuld. De faculteit Psychologie en Neurowetenschap is onlangs met het onderzoek gestart. “We hopen inzicht te krijgen waar de werkdruk precies zit, op welk niveau, waar er geld bij moet. We beseffen ook dat de ene faculteit niet de andere is.”