Boekhandelaar Robert-Jan Wesly gaat ogenblikkelijk het internet op, om die hoedenwinkel te zoeken. Diezelfde avond nog treedt O’Hanlon op in de aula aan de Tongersestraat, samen met Alexander Reeuwijk, een Nederlandse auteur die onlangs een boek publiceerde onder de bijna negentiende-eeuws lange titel Darwin, Wallace en de anderen. Evolutietheorie volgens Redmond O’Hanlon. Reeuwijk is er ook bij, en een dame van uitgeverij Atlas die de verslaggever op het hart drukt het boek toch echt in dit stukje te vermelden, “want daarvoor zijn we met z’n allen naar Maastricht gekomen, voor dat boek”.
O’Hanlon is intussen 100 procent O’Hanlon, de man die de geoefende VPRO-kijker bijna als zijn buurman kent na indrukwekkende series als de Beagle en O’Hanlons helden. Een beetje morsig, ook nu gekleed in een survivalbroek met grote opgestikte en uitpuilende zakken – terwijl we toch niet direct in de binnenlanden van Borneo zijn, hier in de Maastrichtse Kapoenstraat. Daarboven een overhemd met trui, en daar weer boven dat vriendelijke, soms peinzende gezicht, met ogen die achter het ronde brilletje nu eens wegstaren om het volgende moment te glimmen van de pret als hij in zijn prachtige Oxford Engels de zoveelste grappige anekdote vertelt. En als bekroning op dat alles het karakteristieke kapsel, met die Dickensiaanse bakkebaarden.
Kortom, O’Hanlon is een fenomeen, en een dat zo langzamerhand in Nederland bekender lijkt dan in zijn eigen land. “Dat zou best wel eens kunnen. Ik woon nu al twee jaar in Amsterdam omdat dat gemakkelijker is met al het studiowerk voor die series, het inspreken van de voice-overs bijvoorbeeld. In de tijd dat de Beagle op televisie was overkwam het me dat automobilisten naar me toeterden en riepen dat ik ‘als de sodemieter terug naar het schip moest’. En ik stak een keer een pas geasfalteerde straat over, wat niet mocht, dat wist ik wel, waarop ik staande werd gehouden door een politieman. ‘You are under arrest’, zei hij. Waarvoor, vroeg ik. ‘Voor moord’, klonk het. Moord? ‘Ja, voor de moord op God’.” Hij grinnikt onbedaarlijk.
En meteen nog een anekdote, want die van de politieman is nog niet uitgeput. “Er stond een collega van hem bij die vertelde dat hij een dochter had die al jaren lang het klooster in wilde. Maar toen ze de serie had gezien was die ambitie omgeslagen: nu wilde ze bioloog worden!”
Zijn tweejarig verblijf in Amsterdam dient overigens wel gerelativeerd te worden. Acht maanden daarvan zat hij op de boot, de Stad Amsterdam, die vermomd als Darwins Beagle (‘in het kielzog van Darwin’) de wereldzeeën bevoer. “Oorspronkelijk zou ik maar twee weken blijven”, vertelt O’Hanlon, “maar dat vond ik niks. Ik heb toen een vracht aan boeken meegenomen, al mijn eerste edities van Darwin en anderen, en die op het schip op de plank gezet, twee forse planken. Toen dat er eenmaal stond, konden ze me niet meer weg krijgen. Uiteindelijk zijn die boeken de hele wereld rondgegaan, tot we in Kaapstad van boord stapten.”
Geheel compleet waren ze toen niet meer. O’Hanlon vertelt van de keer dat hij in Australië aan de rand van de zee op een rotspunt zat en in een van die kostbare eerste drukken bladerde toen plots een sterke windvlaag een stuk of acht pagina’s los trok en door de lucht joeg. Nooit meer teruggezien. “Maar ze hebben onder water vast hun heilzame werk verricht.”
Kakkerlakken
In zijn jongste tv-serie reist hij zijn helden achterna, negentiende-eeuwse ontdekkingsreizigers. Hij is, zegt hij, een man die in de verkeerde eeuw is geboren. Toch deze reizen van alle luxe en comfort voorzien, heel iets anders dus dan de barre avonturen van zijn voorbeelden. “Nou, de eerste reizen die ik ondernam, naar Borneo, naar de Amazone, waren ook behoorlijk primitief. Maar goed, ik vind het heerlijk op deze manier, met een filmploeg om je heen. Inspirerende mensen met wie je goede gesprekken kunt voeren. En je krijgt geen tijd om je alleen te voelen of depressief te worden.” Weer die twinkeling in de ogen. O’Hanlon weet waarover hij praat, hij heeft periodes van depressies achter de rug, hij lijdt ook al jaren aan een writer’s block. Het was een van de redenen waarom hij zo blij was dat de VPRO hem uitnodigde voor de Beagle-serie: anders kwam er toch niets uit zijn handen.
“En je hebt een researchteam achter je, je bent ergens en hop, daar heb je de directeuren van de belangrijke musea die met je willen praten, of de president van Mongolië komt langs, fantastisch.”
Trouwens, vervolgt hij, zo’n luxe is het nu ook weer niet altijd. “In Gabon zetten ze naar believen sterren op een hotel, zoveel als ze maar willen. In je bed vind je dan luizen, de doucheruimte is als plee gebruikt en je kunt je matras beter niet optillen want dan zie je hele regimenten kakkerlakken voorbijtrekken.”
Blanke slavin
Er komt, met een beetje geluk, een nieuwe serie Helden. De beslissing valt de komende weken. De kijkcijfers van de vorige serie waren uitstekend maar net niet genoeg om automatisch tot een vervolgserie te besluiten. O’Hanlon is vol goede moed dat het doorgaat en dat hij dan ook Boer zoekt vrouw van de buis veegt. Want ze worden op hetzelfde tijdstip uitgezonden. Hij hoopt dan ook wat vrouwelijke ontdekkingsreizigers te kunnen volgen. “Ze waren er, maar niet veel. Het gaat niet om ons vooroordeel maar om het vooroordeel van die periode. Vrouwen kregen geen goede opleiding, dat vond men niet nodig. Darwin zelf zei dat mannen evolutionair een miljoen jaar voorlagen op de vrouwen. Die kwetterden maar wat rond in hun theekransjes terwijl de mannen altijd onder druk stonden om te presteren, haha.”
Een vrouw die wellicht in de volgende serie terecht komt is Florence Baker. “Lady Florence Baker. Een mooi verhaal, Kolonel Baker kocht haar vrij op een blanke-slavenmarkt in het Midden-Oosten, hij betaalde er nogal veel voor, zij heeft vervolgens veel met hem gereisd en daarover geschreven. Baker was een Lord, vandaar dat zij Lady werd, en in die periode betekende dat dat je in aanraking kwam met het koninklijk huis. Maar koningin Victoria heeft haar nooit willen ontmoeten. Omdat ze was gekocht.”
Wie ook zeker in de serie komt is Richard Burton. “Nee, god nee, niet de acteur, een negentiende-eeuwer die onder meer de Kamasutra vertaalde, hij was behoorlijk hot on sex. Als hij bij vreemde stammen kwam was het gewoonte dat je met een van de vrouwen van het stamhoofd de nacht doorbracht. Hij koos er altijd twee. Nadat hij gestorven was heeft zijn vrouw al zijn aantekeningen verbrand. Gelukkig is er nog genoeg materiaal over.”
Wie Redmond O’Hanlon googled komt bij een zeventiende-eeuwse Ierse naamgenoot uit. Een outlaw. “Ja, haha, ik ben naar hem vernoemd, de familie komt uit Ierland. Het is niet goed met hem afgelopen, verraden door zijn broer, zijn hoofd is op een staak gezet.”
Bij het afscheid nog een keer de vraag wat hij toch met Nederland heeft. “Jullie hebben hier prachtige eenden en ganzen en..”, hij pauzeert even, “werkelijk schitterende vrouwen.” Hij prikt bij die laatste woorden twee keer met zijn wijsvinger in mijn borst. In die volgorde?
De bioloog in hem antwoordt meteen. “Oké, je kunt de eenden en de ganzen misschien omdraaien.” Hij schatert het uit.