Het was de afgelopen tijd hét woord binnen Tragos: cultuurverandering. Pas als de UM er “echt van overtuigd” was dat deze is ingezet, aldus het college van bestuur, zou er een einde komen aan de sancties die in september 2022 werden opgelegd na de misstanden – er werden onder meer “racistische en seksistische liederen” gezongen – tijdens de ontgroening. Dat moment kwam na anderhalf jaar. “De universiteit was lange tijd afwachtend, en dat begrijp ik ook wel”, zegt Beckers. “Als het binnenkort nog eens misgaat, verlies je al je geloofwaardigheid en is het echt klaar tussen ons en de universiteit, denk ik.”
Wat heeft men de afgelopen tijd gedaan om de UM te overtuigen? Beckers, aan de vergadertafel van de sociëteit aan de Fort Willemweg, begint bij het begin: de acht betrokken leden werden direct na het incident tijdelijk geschorst en het sanctiebeleid en de gedragscode werden aangescherpt. “Maar wat vooral ‘goed’ was om te zien: alle leden leken zich te schamen voor wat er gebeurd was. Hoe ga je thuis dit soort dingen uitleggen?”
Ook de leden zelf wilden dus verandering. In de weken na de misstanden werd een ‘voortgangscommissie’ opgericht, met daarin één mannelijk en één vrouwelijk lid uit elk van de afgelopen vier lichtingen. Het doel: onderzoeken wat er anders moet binnen Tragos.
Toilet slopen
Het belangrijkste wapenfeit van de commissie: een extern bureau een onderzoek laten uitvoeren naar de verenigingscultuur, inclusief een vragenlijst die “90 tot 95 procent van alle actieve leden invulde” en groepsgesprekken waaraan “zeker honderd leden meededen”. Een verslag van het onderzoek mag Observant niet inzien, dit zou “privacygevoelige informatie” bevatten. Maar, zo vertelt Beckers, de uitkomsten waren “positief: de waarden van onze leden komen overeen met die van de universiteit. Alleen kwamen die zeker niet altijd genoeg tot uiting bij Tragos. Het rapport gaf duidelijk aan hoe we dat konden aanpakken.”
Hoe? “Er was meer transparantie en vertrouwen binnen de vereniging nodig. Als iedereen zich durft uit te spreken, krijg je ook sociale controle. Vroeger werd er bijvoorbeeld uit baldadigheid veel gesloopt – de plafondplaten op het toilet gingen er geregeld aan. Het is belangrijk dat in zo’n geval een eerstejaars tegen een ouderejaars durft te zeggen: ‘Gast, wat doe je?’. Of dat een bestuurslid uitlegt: ‘Met het geld van die reparaties kunnen we ook leuke activiteiten doen’. Dat gebeurt nu, en je ziet dat er nauwelijks nog iets gesloopt wordt.”
Niet dat er hiervoor geen gelegenheid was om je uit te spreken, zegt Beckers. “Maar ik snap dat niet iedereen dat durft tijdens, zeg, een ALV met driehonderd man. We gaan nu als bestuur regelmatig om tafel zitten met dispuutsbesturen en voorzitters van jaarclubs, om problemen te bespreken. Zo bereiken we veel meer leden en voelen zij zich meer betrokken bij beslissingen.”
Ontgroening
Ook de ontgroening, ofwel kennismakingstijd (KMT), ging vorig jaar op de schop. “Met hulp van de Koninklijke Militaire Academie, die zelf in het verleden ook te maken heeft gehad met ernstige incidenten tijdens de ontgroening, hebben we deze geherstructureerd. De vertrouwenspersoon is duidelijker aanwezig: wie ergens een probleem mee heeft, kan dat meteen aangeven. De leden die meehelpen moeten door een strengere selectie, want ze moeten de geldende gedragscodes en onze waarden goed kennen. En er is een strakkere planning: iedereen heeft een duidelijke taak in plaats van dat er ruimte is om aan te klooien.”
Ook de inhoud is anders, met “veel meer focus op de gedragsregels en duidelijk maken dat iedereen zichzelf kan zijn binnen Tragos. Vooral bij nieuwe leden is het belangrijk om dit er goed in te stampen.” Dus deelnemers zitten nu de hele week braaf in een klaslokaal? “Nee, de KMT draait uiteraard ook om het smeden van een hechte band met jaargenoten. Maar het is wel echt heel anders dan eerst. Het beeld dat er de hele tijd geschreeuwd wordt tegen deelnemers klopt niet. En het werkt: afgelopen jaar waren er nauwelijks afhakers.”
Scepsis
Toch: dit klinkt als een bekend verhaal. Studentencorpora in Nederland beloofden al dikwijls verandering na incidenten, en al even vaak ging het daarna weer mis – ook bij Tragos zelf. En dan behoort geheimhouding van wat zich binnen de vereniging afspeelt, dus ook misdragingen, ook nog eens tot de mores. Hoe weten we zeker dat er nu écht iets verandert? “Ik begrijp de scepsis”, zegt Beckers. “We zijn nu eenmaal een traditionele vereniging, maar ook onze mores gaan met de tijd mee, het heeft geen nut om vast te houden aan het verleden. De blik moet vooruit. Daar hoort ook openheid bij. En ja, er zullen vast ook oud-leden zijn die het hiermee oneens zijn. En er zal ook nog weleens iets voorvallen, net zoals dat op straat of in het uitgaansleven gebeurt. Maar het gaat erom hoe leden ingrijpen op zo’n moment. Dat gebeurde in 2022 veel te laat. Nu zal dat in geen miljoen jaar meer gebeuren. De UM heeft niet zomaar het vertrouwen in ons hersteld.”
Dat wil niet zeggen dat de cultuurverandering nu ‘klaar’ is. “Meer vertrouwen en openheid: dat klinkt makkelijk, maar kost ontzettend veel energie. Daarvoor heb je meer dan anderhalf jaar nodig.” Een belangrijke rol blijft weggelegd voor de voortgangscommissie, die de verandering in de gaten houdt. En ook met de UM zullen er regelmatig evaluaties volgen. “Cultuurverandering wordt een belangrijk punt tijdens de selectie van het volgende bestuur. Want het is fragiel. Je moet er dicht opzitten, als je achterover leunt val je weer terug.”