Dat zegt decaan Christine Neuhold, die toevoegt wel te snappen dat de tekst tot controverse heeft geleid. Steen des aanstoots was dat aan het begin ervan wél de aanval van Israël op Gaza, maar niet de eraan voorafgaande aanval van Hamas op Israël genoemd wordt. Daarvan was ze niet op de hoogte – vacatureteksten belanden niet ter goedkeuring op het bureau van de decaan. En dat blijft zo, als het aan Neuhold ligt: “Omdat al die teksten bekijken veel werk zou zijn, maar vooral omdat ik mijn collega’s vertrouw. Ik wil geen procedure veranderen omdat er één keer iets mis gaat. Of mis gaat… omdat het een keer anders gaat dan we gewend zijn.”
Heel ingewikkeld
Maar is er dan geen fout of vergissing gemaakt door de aanval van Hamas niet te noemen? “Dat is een lastige vraag”, vindt vice-decaan Patrick Bijsmans. “We hebben het over een vacaturetekst. Moeten we het hier meteen over goed of fout hebben?” Neuhold aarzelt om zulke termen te gebruiken. “Is er een fout gemaakt? Dat is vaak in the eye of the beholder. We leven in een erg gepolariseerde samenleving en dit is een heel ingewikkeld conflict. Het is moeilijk om daarin de juiste woorden te vinden. Ik zie natuurlijk wel dat deze tekst mensen heel erg geraakt en gekwetst heeft en daarvoor willen we onze excuses aanbieden.”
Dan de inhoud: volgens de critici spreekt uit de vacaturetekst een pro-Palestijns vooroordeel bij de opstellers, die de beoogde promovendus moeten begeleiden. Zo zou er vooral in Europa sprake zijn van “massale sociale mobilisering ter ondersteuning van Palestijnse autonomie, vrijheid en bevrijding”. “Publieke opinie en actie” zouden “sterk contrasteren” met de posities die worden ingenomen door “universiteiten, regeringen en de meeste publieke instellingen”.
Hot topics
Kunnen deze als feiten gepresenteerde uitgangspunten wel tot een wetenschappelijk verantwoord proefschrift leiden? Ja, klinkt het: een vacaturetekst is geen onderzoeksvoorstel en een promotietraject bevat allerlei kwaliteitswaarborgen. Een promovendus maakt in het eerste jaar een uitgebreid onderzoeksplan, schetst vice-decaan onderzoek Sally Wyatt, “waarna de begeleiders én de adviesraad van onze graduate school beslissen of we ermee doorgaan. Verder krijg je feedback en kritische vragen als je je onderzoek binnen en buiten de faculteit presenteert. Wie promoveert op artikelen krijgt ook nog te maken met peer review en aan het einde van het traject is er altijd de leescommissie die het proefschrift beoordeelt”.
In de sociale wetenschappen zijn onderzoekers overigens wel vaker zeer betrokken bij het onderwerp dat ze bestuderen, zeggen de drie – denk maar aan hot topics als de klimaatproblematiek. Dat is geen probleem “zolang je je daar maar van bewust bent en er open over bent. En in dit geval hebben we te maken met een ervaren promotor [hoogleraar Eliza Steinbock, red.] die daarop kan reflecteren”, vindt Neuhold.
Academische vrijheid
Maandag sprak het college van bestuur van de UM met de FASoS-bestuursleden over de kwestie. Dat was “een goed, constructief gesprek”, klinkt het, waarin het college “wilde weten wat wij van de tekst vonden en hoe we gaan garanderen dat het een goed proefschrift wordt”. Meer wil Neuhold er niet over kwijt en ook het college zwijgt in dezen. De FASoS-decaan sprak vorige week ook kort met de onderzoekers die de veelbesproken tekst opstelden, naast Steinbock universitair docent Faisal Hamadah. De omstreden formulering kwam ter sprake, beaamt ze, maar voor verdere vragen verwijst ze naar Steinbock en Hamadah. Die laten desgevraagd weten momenteel geen vragen van Observant te willen beantwoorden.
De kwestie kreeg eind vorige week nog een staartje in de vorm van een open brief van meer dan tweehonderd wetenschappers, onder wie achttien UM-onderzoekers. Zij vinden dat het college van bestuur zijn boekje te buiten gaat met het gesprek over dit onderzoek en de academische vrijheid niet serieus neemt. De FASoS-bestuurders zien dat anders. “Het college heeft niets gedaan met de vacaturetekst [die inderdaad nog altijd ongewijzigd op de vacaturewebsite van de universiteit staat, red.]. Wij staan achter de onderzoekers die dit project voorstellen. Als FASoS-bestuur zijn we ervan overtuigd dat het een goed project kan worden.”