Habibović hield het nog luchtig door voornamelijk in te gaan op de impact die de UM in haar bestaan heeft gehad op haar studenten, het wetenschappelijk onderzoek en de regio, maar zei ook dat academische waarden als vrijheid, verantwoordelijkheid en integriteit “nu misschien wel meer dan in de afgelopen vijftig jaar onder druk staan. In de wereld, maar ook in toenemende mate in Nederland.”
Oproep tot actie
De eredoctoren riepen ieder op hun eigen manier in duidelijke taal op tot actie. “De natuur is ons oudste rolmodel, meetlat en mentor”, zei Peter Stenvinkel, hoogleraar nefrologie, die het spits afbeet. Die niet beschermen, heeft catastrofale gevolgen. “Biodiversiteit is geen luxe, maar een belangrijke voorwaarde voor de gezondheid van de mens.”
Milieuadvocaat Roger Cox legde uit waarom zijn werk mentaal zwaar is. “We worden dagelijks geconfronteerd met het overvloedige bewijs dat we de schoonheid en leefbaarheid van onze planeet op ongeëvenaarde wijze aan het vernietigen zijn.” Als we geen actie ondernemen, gaan we volgens hem “een buitengewoon pijnlijke toekomst tegemoet.”
Moreel kruispunt
Een zichtbaar geëmotioneerde Mirjana Spoljaric Egger, voorzitter van het Internationaal Comité van het Rode Kruis (ICRC), kreeg de hele kerk stil met haar toespraak. Die kwam na een aantal feestelijke elementen. Het optreden van André Rieu die met zijn Johann Strauss-orkest en de Mastreechter Staar de muzikale omlijsting verzorgde – “was dat geen mooie verrassing”, merkte rector Habibović op, die de drie bussen met zijn gezicht erop blijkbaar niet op het Vrijthof had zien staan. Het uitreiken van enkele prijzen (zie kader) én natuurlijk de binnenkomst van koning Willem-Alexander, die voor een fotomoment aan hetzelfde tafeltje als waar zijn grootmoeder Juliana de oprichtingsoorkonde van de UM tekende, plaatsnam en vervolgens de rest van de viering bijwoonde.
In haar drie jaar als voorzitter van ICRC heeft Spoljaric Egger gezien hoe de grenzen van gewapende conflicten steeds verder worden opgerekt – niet alleen neemt het aantal toe, ook staan landen zichzelf steeds meer toe “onder het mom van zelfverdediging. Er wordt gedaan alsof het vernietigen van een vijand een effectieve weg naar vrede is.” We staan als mensen op een moreel kruispunt, zegt ze. “Staan we toe dat de afspraken die wreedheid in oorlogstijd voorkomen, terzijde worden geschoven of eisen we dat er zelfs tijdens een oorlog grenzen zijn die niet overschreden mogen worden?”
Vanaf de zijlijn
Ze kreeg vanuit de zijbanken van sommigen een staande ovatie, maar kon dat niet zien doordat daar pilaren voor staan. Het podium was alleen te zien vanaf het middenschip – gereserveerd voor het cortège en eregasten – terwijl de rest van het publiek in de zijbeuken zat, waar de ceremonie enkel via schermen te volgen was. "Wie heeft bedacht om collega’s buiten het zicht van alle hoogwaardigheidsbekleders in een uithoek van deze prachtige kerk te zetten", vraagt Roy van Kessel, gebouwbeheerder aan de UM, zich af in een ingezonden brief. Zelf vertrok hij voortijdig om het evenement thuis via een livestream te volgen.
Ook buiten was er protest, hier van een kleine groep pro-Palestijnse studenten die de beslissing van de UM om de samenwerking met de Hebrew University op te schorten niet ver genoeg vindt gaan en wil dat de universiteit álle banden met Israël verbreekt.