“Hoe kunnen we nu iets steunen waar we als universiteit fundamenteel tegen zijn?”, vroeg Pamela Habibović – op dat moment rector, inmiddels voorzitter van de Universiteit Maastricht – zich vorig jaar april hardop af tijdens een vergadering van de universiteitsraad. Het onderwerp? De banden met de traditionele studentenverenigingen Tragos en Circumflex. Die had de UM daags daarvoor opgeschort, na meerdere meldingen van incidenten tijdens de ontgroening van nieuwe leden waarbij de grenzen van “fysieke veiligheid en persoonlijke integriteit” zouden zijn overschreden – iets waar de twee verenigingen overigens nog steeds beweren niks vanaf te weten.
Het was niet voor het eerst dat de Gedragscode Introductietijd – met afspraken over onder meer alcoholgebruik en slaap – werd geschonden, en nu was de écht maat vol voor de universiteit. De codes werken blijkbaar niet, er moet een nieuwe omgangsvorm komen die “beter bij deze tijd past”, aldus toenmalig Studenten Service Centrum-directeur Margriet Schreuders. “Liever vandaag dan morgen”, voegde ze eraan toe.
Van die urgentie is een jaar later nauwelijks nog iets voelbaar. Het college van bestuur stelde een besluit al meermaals uit, hoewel het volgens woordvoerder Koen Augustijn nu “een kwestie van weken lijkt” totdat men de knoop doorhakt. De verenigingen zelf hebben geen enkel idee welke richting het uit zal gaan, zeggen voorzitters Veerle Kiefer (Tragos) en Jasper Gielen (Circumflex), aangeschoven voor een kop koffie met Observant. “De universiteit wil niks loslaten, omdat het beleid ook voor andere verenigingen gaat gelden”, aldus Gielen.
Afschaffen
Kiefer is “benieuwd” welke nieuwe omgangsvorm men bedacht heeft. Ze begrijpt dat “de universiteit het anders wil, niet meer van incident naar incident”, maar hoe dat zonder gedragscode moet? “In andere studentensteden werken ze daar ook mee. Alleen wordt die daar vaak meer in samenspraak met de verenigingen opgesteld, dan krijg je hen ook beter mee. Het proces kan dus zeker effectiever, maar ik kan zelf niets bedenken zonder zo’n code.”
Habibović stelde vorig jaar dat het nog maar de vraag was of de UM überhaupt doorgaat met (financiële) steun “als je bijvoorbeeld als vereniging besluit dat ontgroeningen nodig zijn”. Stel dat het afschaffen van de groentijd een eis wordt om de banden te herstellen? Gaan Tragos en Circumflex daar dan in mee? Beide voorzitters zeggen zeker in gesprek te willen over de invulling van de ontgroening, maar afschaffing? “Het is en blijft een belangrijke traditie binnen onze vereniging”, zegt Gielen. Bovendien, vult Kiefer aan, “vinden wij dat we het op een goede manier kunnen organiseren, en zullen dat blijven doen, ook als de banden met de universiteit definitief verbroken worden.”
Op eigen benen
Stel, dat laatste gebeurt echt. Zou dat de genadeklap zijn voor de verenigingen? De voorzitters denken van niet, ondanks dat ze dan bestuursmaanden blijven mislopen – een financiële compensatie voor studievertraging van bestuursleden, per vereniging maximaal 30 duizend euro per jaar. “Dat vangen we nu al gedeeltelijk op met een fonds – deels gevuld door de vereniging zelf, deels door reünisten”, zegt Gielen. Tragos heeft een vergelijkbare oplossing, zegt Kiefer, al geeft ze toe dat “dat potje niet eindeloos is. Maar er zijn ook nog andere opties, zonder per se commerciëler te worden, mochten de bestuursmaanden niet terugkeren. Het werd afgelopen jaren door strengere regels toch al steeds lastiger om de financiële compensatie te krijgen.”
Stand van Tragos tijdens de INKOM van 2024, vooralsnog de laatste editie dat de vereniging deelnam. Foto: Observant
Sowieso leerden de verenigingen afgelopen jaar meer op eigen benen te staan. De gedwongen afwezigheid tijdens de introductieweek INKOM losten ze op door samen de Maasweek te organiseren – een alternatief dat zeker kan blijven bestaan, aldus de voorzitters. “En andere zaken die normaal verliepen via de universiteit, denk aan bhv-cursussen of brandweercontroles, regelen we nu zelf”, zegt Kiefer.
Minder leden
De twee voorzitters houden rekening met de optie dat de universiteit de banden volledig verbreekt, maar benadrukken liefst een toekomst mét de UM te willen. “Het is voor beide kanten niet wenselijk als er helemaal geen contact is, dat is denk ik ook niet de insteek van de universiteit”, zegt Gielen. Het zou ook niet logisch zijn, meent Kiefer. “Onze leden blijven immers ook UM-studenten.”
Maar zitten studenten eigenlijk nog wel te wachten op traditionele verenigingen? Voorzitters klagen immers al langer over dalende ledenaantallen. Na een piek in coronatijd verwelkomden Tragos en Circumflex beide slechts rond de honderd nieuwe leden per jaar, op een totale instroom van zo’n vijfduizend bachelorstudenten aan de UM. Maar een belangrijkere oorzaak van de daling, stellen Kiefer en Gielen, is dat jongeren tegenwoordig sneller afstuderen. “Dat is natuurlijk fijn, maar daardoor zijn ze ook minder lang lid en doen ze minder naast hun studie”, zegt Kiefer. “De actieve zevendejaars van vroeger kom je nauwelijks nog tegen.”
Speelt het imagoprobleem niet ook mee? Regelmatig klinkt dat de gesloten cultuur ‘niet meer bij deze tijd’ zou horen, incidenten – zowel bij Tragos en Circumflex zelf, als corpsen elders in het land – kunnen steevast op negatieve media-aandacht rekenen. Toch zeggen de twee voorzitters daar weinig van te merken. “Tijdens de introductieweek kreeg ik niet de indruk dat nieuwe studenten anders naar ons kijken dan voorheen”, zegt Kiefer. Ze wijst erop dat haar vereniging “veel energie steekt in het creëren van een veilige omgeving. Er is meer aandacht voor vertrouwenspersonen en we werken momenteel bijvoorbeeld aan nieuw beleid rondom seksuele intimidatie, waardoor we meldingen concreter kunnen aanpakken.”
Fusie
Wat de oorzaak ook zij, de teruglopende ledenaantallen zorgen voor problemen. “Het wordt steeds lastiger om bestuursleden te vinden of commissies te vullen”, zegt Gielen. “Dat is overigens iets dat ook speelt bij andere verenigingen, in Maastricht en daarbuiten.” Desondanks maakt hij zich nog geen grote zorgen. “Als het blijft teruglopen, wordt het misschien problematisch. Maar ik heb de indruk dat het weer wat stabiliseert.”
Regelmatig duikt het gerucht op dat de twee verenigingen nadenken over een fusie, omdat ze veel op elkaar zouden lijken en in dezelfde vijver van potentiële leden vissen. Maar dat is “op dit moment niet aan de orde, er lopen geen gesprekken”, verzekeren de voorzitters. “Ik snap het idee, maar er zijn ook wel verschillen tussen Tragos en Circumflex, we hebben allebei een eigen sfeer”, zegt Kiefer.
Tegelijkertijd sluiten beiden een toekomstige fusie ook niet uit. Al is ver vooruitkijken lastig, zegt Kiefer. “Je staat altijd voor nieuwe uitdagingen. Hoe we er over tien jaar uitzien? Geen idee, dat is nog zo lang.” Maar, zo verzekert Gielen, “we hebben vaak laten zien dat we weerbaar zijn. We bestaan voorlopig nog wel even.”