“Bij die eerste goede recensie stond ik te springen in de kamer”

“Bij die eerste goede recensie stond ik te springen in de kamer”

Observant special 2023: Frank Nellen beleefde zijn literaire doorbraak

08-12-2023 · Interview

Tegelijk auteur, docent, fiscalist bij een groot kantoor én vader zijn, eist zijn tol. “Twee maanden langer en ik was opgebrand geweest”, zegt UM-belastingjurist Frank Nellen. In 2023 verscheen De onzichtbaren, zijn tweede roman.

“Weet je dat ik ter promotie van het boek mokken heb laten maken met een afbeelding van een kale man met een sik? Mensen vragen me vaak of dat Stalin is. ‘Nee’, moet ik dan uitleggen, ‘een andere boef, Lenin.’” Frank Nellen grinnikt. De anekdote is zijn antwoord op de vraag waarom het in de Sovjet-Unie gesitueerde De onzichtbaren eigenlijk een verklarende namen- en woordenlijst bevat. “Voor veel mensen is die Sovjetperiode inmiddels iets grijs dat zich ver weg afspeelde, men weet er niet meer zoveel van. Precies de onbekende setting die ik zocht voor mijn verhaal dus – we hebben goede schrijvers in Nederland, maar de literatuur speelt zich toch vooral in de eigen achtertuin af”, zegt hij via Zoom.

Nellen ontbreekt het in elk geval niet aan die kennis, stelde Observant eerder dit jaar in een recensie vast. Vier jaar lang besteedde hij bijna al zijn vrije tijd aan de roman, de helft daarvan ging op aan voorbereidend werk. Met een weids gebaar: “Hier naast me hangen twee schappen vol boeken over de Sovjet-Unie. Pas na twee jaar lees- en denkwerk ben ik écht gaan schrijven. Toen had ik trouwens ook al een concept voor het boek weer van tafel geveegd.”

En dan breekt 2023 aan. Hoe stond je er op dat moment voor?

“Het boek was deels af, ik heb er nog tot in augustus aan gewerkt. Toen ik het manuscript naar de uitgever stuurde, wist ik ook niet of het goed was; als ik schrijf, zit ik zo dicht op de tekst dat ik bij wijze van spreken alleen nog punten en komma’s zie. Maar anders dan bij mijn debuut [Land van dadels en prinsen uit 2019, red.] had ik wel steeds het gevóel dat het de goede kant op ging.”

Een gevoel dat bevestigd werd door die eerste recensie?

“Inderdaad. De Volkskrant was lyrisch. Dezelfde recensente had eerder op Radio 1 al gezegd hoe blij ze was om De onzichtbaren uit de stapel nieuwe boeken van onbekende auteurs te hebben gevist. Toen ik dat hoorde, stond ik te springen in de kamer, het was waanzinnig. En de recensies die erop volgden in andere kranten en bladen waren óók positief, dat was echt fantastisch. Critici zijn vakmensen, als zij positief zijn, betekent dat iets. Zulke literaire erkenning is belangrijk voor me, ja – vergelijk het maar met het moment waarop een promovendus hoort dat de leescommissie zijn proefschrift goedkeurt.”

En de erkenning door de verkoopcijfers, het commerciële succes?

“Natuurlijk wil ik gelezen worden, maar die kant van de literatuur doet me niet zoveel. Ik heb de inkomsten, die trouwens niet zo groot zijn, niet nodig en ik wil ook niet per se groter worden dan andere schrijvers. Mij gaat het om het plezier dat ik vind in het vertellen van verhalen. Dat lijkt op dromen: ik verdwijn in mijn eigen wereld waarin ik bijna God ben. Ik hoef me daar niet te schikken naar anderen of de realiteit, zoals in mijn werk als jurist, maar beheers mijn personages en wat er met hen gebeurt volkomen. Dat is een geweldig gevoel.”

Met een korrel zout

Een gevoel dat niet vanzelf komt, voegt hij er meteen aan toe. “Als ik schrijf, is er altijd een ongemakkelijke periode waarin ik de goede toon nog niet heb gevonden en het verhaal me ontglipt. Dit keer duurde dat bijna twee jaar. Tot het moment dat het wél lukt… dan vloeit het verhaal gewoon uit je vingertoppen, dat is een heerlijke sensatie. Als je eenmaal op dat punt bent, is schrijven verslavend. Harry Mulisch zei ooit dat hij Twee vrouwen in twee weken had geschreven, als in een soort roes. Ik denk dat we die uitspraak, zoals vaker bij Mulisch, met een korrel zout mogen nemen, maar het is waar dat dat proces nauwelijks af te remmen is.”

Was dat gevoel die twee jaar worstelen en al die opgeofferde vrije tijd waard?

 “Ja, al heeft het werk aan dit boek me uitgeput. Dit jaar was zwaar, want ik ben eind 2022 vader geworden en mijn werk bij de UM en als consultant bij Baker Tilly ging gewoon door. Ik schreef in de avonden en weekenden, en tijdens vakanties. Ik ben langs de rand van een burn-out gescheerd, als ik dit nog twee maanden langer had gedaan, was ik geknakt. Want als ik weinig tijd heb, ga ik inleveren op rust, slaap en mijn sociale leven. Gelukkig begrijpen mijn vrienden de schrijver in me en snappen ze dat het tijd kost om iets te bereiken. En is mijn vriendin onafhankelijk en heeft ze een rijk sociaal leven. Mijn relatie had ik hier namelijk niet aan willen opofferen. Hoe het nu gaat? (Lacht) Prima, ik ben weer aan het landen, al begin ik komend jaar nog niet aan een nieuwe roman en beperk ik mijn werkweken even tot maximaal 50 uur.”

Literaire bohémien

Is er, nu zijn literaire doorbraak een feit is, veel veranderd? Gaat schrijven een (nog) grotere plaats innemen in zijn leven? Nellen aarzelt. De positieve reacties op De onzichtbaren hebben iets in beweging gezet, beaamt hij: “Ik sta nu beter op de kaart als schrijver, mijn uitgever wil me voor meerdere romans vastleggen en ik geef interviews, doe optredens. (Lachend) Blijkbaar heb ik nu een soort publieke functie als vertegenwoordiger van het schrijversgilde…”

Maar anderzijds kost schrijven tijd “en ik ga mijn agenda voorlopig niet echt omgooien, daarvoor vind ik mijn banen gewoon te leuk. Bovendien brengen die me onder de mensen, terwijl schrijven een eenzaam proces is dat zich, in mijn geval, vooral op deze zolderkamer afspeelt. Het beeld van de literaire bohémien die met zijn schrijfmachine in een romantisch Parijs’ barretje zit, kan er niet verder naast zitten.”

2023: een jaar als geen ander

Nog even, en 2023 is voorbij. Iedereen zal speciale momenten hebben beleefd, maar voor sommige medewerkers en studenten was dit wel een heel bijzonder jaar. Observant vroeg zes UM’ers naar hun hoogte- en dieptepunten: student en zangeres Emmy Ackermans, hoogleraar Piet Eichholtz, Turkse vluchteling-onderzoeker Murat, fiscalist/docent en schrijver Frank Nellen, student Lucía Orozco Arbolí en emeritus hoogleraar Nanne de Vries.

Foto: Ellen Oosterhof

Categoriëen: nieuws_boven, Mensen
Tags: special2023,Frank Nellen,schrijven,literatuur,de onzichtbaren

Voeg reactie toe

Klik hier voor onze privacyregels

Vanaf januari 2022 plaatst Observant alleen nog reacties van mensen wier naam bekend is bij de redactie.