Wie weet dat maandag 19 mei de universitaire verkiezingen van start gaan? En wie is er bekend met wat er het afgelopen jaar in de raden besproken is? Het is voor velen een ver-van-mijn-bed show, en heel vreemd is dat niet: voor geïnteresseerden is het bijna onmogelijk om te weten wat er op de agenda staat of waar en wanneer er vergaderingen zijn. Daarvoor moet je op de site van de UM eerst de medezeggenschap vinden. De meeste faculteits- en dienstraden publiceren hun vergaderschema niet eens, laat staan de agenda. Ja, alles staat ‘in de iBabs’, een vergaderwebsite, maar die route is voor de echte doorzetters, zullen we maar zeggen. Overigens laat Observant de dienstraden verder buiten beschouwing in dit artikel, omdat hun vergaderingen niet worden bijgewoond.
Onvindbare notulen
Het grootste probleem hebben we te pakken, en het maakt eigenlijk niet uit welk woord je kiest: onbekendheid, onvindbaarheid, onzichtbaarheid. “Welke dossiers liggen er op tafel, welke discussies worden er gevoerd?”, dat lees je niet terug, merkte een wetenschapper bij de faculteit Arts and Social Sciences (FASoS) op in 2023, toen Observant een aantal stellingen voorlegde aan de UM-gemeenschap in aanloop naar de universitaire verkiezingen. “Dan krijg je ook minder engagement”, concludeert hij. Een tweedejaars rechtenstudent is het daarmee eens: “Veel studenten denken dat het niet belangrijk of relevant voor hen is.” De geringe zichtbaarheid is daar volgens hem de oorzaak van. “De notulen zijn niet makkelijk te vinden en ook van raadsleden hoor je weinig. Er is geen connectie tussen je stem en wat er daarna in de raad gebeurt.”
"Er zouden strengere regels moeten zijn voor wanneer iets vertrouwelijk is"
En àls je dan eindelijk notulen vindt, zo
zei een medewerker bij de faculteit Health, Medicine and Life sciences (FHML) vorig jaar, blijkt vaak hoe beperkt die zijn. “Er zouden strengere regels moeten zijn over wanneer iets vertrouwelijk kan worden behandeld. Nu kan een voorzitter of raad heel veel buiten het zicht houden. De openbare notulen geven dan maar een beperkt beeld van wat er daadwerkelijk gebeurt.”
Geen goed beeld
Dat gebrek aan bekendheid reikt ver. Zelfs mensen die zich kandidaat stellen voor een zetel, blijken niet altijd een goed beeld te hebben. “In het begin van mijn termijn werd er tegen me gezegd: ‘Daar gaat de raad niet over, dat kunnen we hier niet beslissen.’ Pas na een paar maanden kreeg ik eindelijk door hoe alles werkte”, vertelde een studentlid van de faculteitsraad rechten vorig jaar aan Observant. Het blijkt dat sommige beslissingen waar studenten over willen meepraten bijvoorbeeld bij de opleidings- of examencommissie liggen.
Illustratie: Simone Golob
De onwetendheid over wat het werk van een raadslid eigenlijk inhoudt kan verstrekkende gevolgen hebben. Naar verluidt was dat de achterliggende reden waarom in de FASoS-raad studentenpartij NovUM, ondanks het bemachtigen van twee zetels, het afgelopen jaar niet vertegenwoordigd was. Eén student wisselde van partij, de ander zegde zijn zetel op. Het zou met de begeleiding van de kandidaten te maken hebben, daar was minder tijd voor dit jaar, vertelde NovUM-voorzitter Olga Kosjakova. De partij heeft ervan geleerd, voegt ze daaraan toe.
Complexe dossiers
We nemen een zijpaadje. Want hoewel het niet meteen met onvindbaarheid en onzichtbaarheid te maken heeft, kan het begrip van complexe dossiers studentleden behoorlijk in de weg zitten. Ze worden voor slechts één jaar gekozen (medewerkers voor twee), wat het, ondanks de beschikbare trainingen, moeilijk maakt om écht goed te weten waar het over gaat. Denk daarbij aan thema’s als de universitaire geldstromen, kwaliteitsafspraken, digitalisering, onderzoeksinfrastructuur (scanners, microscopen, de ET pathfinder, et cetera), people strategy (HR). Vaak zijn die dossiers ook saai, droog en ingewikkeld.
"Ik vroeg me af: wat betekent dit nu?"
Twee jaar geleden onthield een deel van de studentleden in de universiteitsraad zich van stemming over de begroting, omdat ze vonden dat ze niet genoeg kennis in huis hadden om erover te beslissen. “Ik vroeg me vooral af: wat betekent dit nu? Als we zoveel geld uitgeven aan deze post, halen we dat geld dan ergens anders weg? En geven we er meer aan uit dan vorig jaar? Ik wilde meer context – wat geven andere universiteiten hier bijvoorbeeld aan uit – en meer voorbeelden”, vertelde een van hen daar achteraf over.
Geen tijd
Onbekendheid met de bevoegdheden, maar dus ook de complexiteit van dossiers, kan studenten, maar zeker ook medewerkers, er nog wel eens van weerhouden om zich kandidaat te stellen. Bij de staf duikt een belangrijkere hinderpaal op: werkdruk. Voor veel raden zijn er geen verkiezingen voor het wetenschappelijk en ondersteunend personeel, men is al blij als er genoeg kandidaten voor het aantal zetels zijn. “Er is domweg geen tijd meer voor zaken die verder gaan dan de kernverantwoordelijkheden”, zegt een universiteitsraadslid in een eerder interview in Observant. “Iedereen is met zijn eigen werk bezig”, voegt een ander eraan toe.
"Waarom is er zo bitter weinig interesse om lid te worden van de F-raad?"
Vaak blijven dezelfde mensen zich jarenlang voor de medezeggenschap inzetten, wat tot irritatie leidt. “Hoe komt het toch dat er zo bitter weinig interesse is om lid te worden van de faculteitsraad”, vraagt Huub Mudde, de huidige voorzitter van de School of Business and Economics-raad en wederom kandidaat, zich af in de Verkiezingskrant van dit jaar. Bij SBE zijn er net als twee jaar geleden slechts vijf kandidaten voor zes medewerkerszetels. “Geloven jullie het wel allemaal? Of zijn jullie allemaal zo overwhelmed met werk, dat je dit er niet ook nog bij kunt hebben?”
Niet stemmen
In mindere mate speelt tijdgebrek ook bij studenten een rol. Daarnaast lezen velen hun mail slecht. De communicatie, vanuit de faculteit én universiteit, is simpelweg te veel, hoort Observant regelmatig. En hoewel er altijd voldoende kandidaten zijn voor de studentengeleding, is dit wel een probleem bij het stemmen. Menigeen mist de oproep, wat een van de oorzaken van de magere opkomst kan zijn.
Wendy Degens en Cleo Freriks