Iedere vergadering van een universiteits- of faculteitsraad heeft tegenwoordig een vertrouwelijk deel; soms lang, soms kort, doorgaans weet de buitenwereld niet wat er ter sprake komt. De vraag is waarom. Een hoogleraarsbenoeming, vooruit, dat gaat over personen. Maar voor de rest? Toch is het al zo’n twintig jaar een onmiskenbare trend: steeds meer vergaderingen achter gesloten deuren.
Niettemin lijken raadsleden doorgaans wel achter openbaarheid te staan. Al in 2016 luidde een van hun aanbevelingen na een brainstormsessie: zorg dat openbaarheid de norm is en wijk daar alleen gemotiveerd van af. Zo staat het ook in het reglement van de medezeggenschap: openbaar, tenzij. Of zoals een studentenraadslid uit de universiteitsraad die Observant in 2023 sprak het zei: “Het zijn zaken die de hele universiteit aangaan, geen staatsgeheimen.”
In de praktijk
Eerlijk is eerlijk, het gaat de laatste jaren iets beter, althans hier en daar. Want de praktijk blijft grillig. De rechtenfaculteit, de faculteit Arts and Social Sciences (FASoS) en de faculteit psychologie en neurowetenschap (FPN) zijn ‘de beste jongetjes van de klas’ gezien de vele onderwerpen op de openbare agenda en een beperkt vertrouwelijk deel. Bij rechten en FPN worden zelfs de notulen van de vergadering van het faculteitsbestuur meegestuurd, net als bijvoorbeeld aanmeldcijfers die ‘de Berg’ doorgaans liever niet dan wel meedeelt. Maar waar sommige faculteiten, zoals Health, Medicine and Life sciences (FHML), nog wèl op zijn minst de agenda van de vertrouwelijke vergaderingen deelden, is ook dat al jarenlang niet meer het geval.
Bij de U-raad is het wisselend. De fusieplannen met het ziekenhuis, misschien wel de grootste bestuurlijke en organisatorische operatie sinds de oprichting van de Universiteit Maastricht, worden achter gesloten deuren besproken. Het blijft gissen naar wat de U-raad hier tot nu toe over heeft gezegd. Plannen voor de campussen in Heerlen en Venlo gaan ook naar de vertrouwelijke agenda, net als de investeringsagenda. Gevoelige debatten, zoals over de pro-Palestijnse activisten die vorig jaar de tuin van FASoS bezetten en eisten dat het college van bestuur de banden met Israëlische instellingen zou verbreken, waren niet altijd openbaar.
Deuren sluiten
Deels kun je het zien als een spel. Bestuurders willen vaak best openheid van zaken geven over ‘gevoelige’ kwesties, maar dan wel onder de voorwaarde dat het vertrouwelijk gebeurt. Gaan de raadsleden daar niet in mee, dan krijgen ze wellicht niets te horen. Dus dan kiezen ze eieren voor hun geld en gaan de deuren dicht.
Maar raden kiezen er ook voor om vertrouwelijk (overigens ook zonder het bestuur) de vergaderingen vóór te bespreken. Wordt hier de ‘echte’ discussie gevoerd – die zo vaak ontbreekt tijdens het openbare deel? Uiten raadsleden dan hun standpunten, laten ze weten wat ze echt vinden? Het blijft gissen.
Anoniem stemmen
En waarom moet een stemming anoniem verlopen? Afgelopen september stonden de bestuursbeurzen voor studentenorganisaties op de agenda van de U-raad. Er was lange tijd gedoe of de senaat van Tragos nu wel of niet recht zou hebben op alle gevraagde beurzen. Uiteindelijk stemden vier van de tien studentleden tegen. Wie zij waren? Waarschijnlijk vertegenwoordigers van NovUM, die al meermaals in alle openbaarheid hun bezwaren hadden uitgelegd, maar het staat niet zwart op wit in de notulen.
Niet bij stil staan
Ook staat het raadsleden vrij om vragen te stellen over onderwerpen waar het bestuur hen geen of alleen vertrouwelijk informatie over wil geven. Toch gebeurt dat vaak niet. Neem de nieuwe proefdiervoorziening van de FHML. Nadat de bouw van een nieuw biomedisch centrum jarenlang werd uitgesteld, moest de faculteitsraad in 2021 in Observant lezen dat het bestuur een verbouwing van de huidige voorziening overwoog als alternatief voor nieuwbouw. Vervelend dat het zo was gegaan, gaf decaan Annemie Schols toe, maar de raad stond er niet lang bij stil. Ook over het feit dat het rapport vervolgens een jaar langer op zich liet wachten dan vooraf gedacht, maakte de raad zich niet druk. Slechts één keer informeerde een raadslid tijdens de openbare rondvraag hoe het ermee stond. Of het bestuur tijdens het vertrouwelijke gedeelte wel aan de tand is gevoeld, blijft een onbeantwoorde vraag.
Delen op Instagram
Kortom, het blijft voor de kiezers lastig om een goed beeld te krijgen wat er met hun stem gebeurt. Ook vanuit de raadsleden zelf wordt er weinig gecommuniceerd. De universiteitsraad heeft in 2022 een eigen Instagramaccount opgericht (umuniversitycouncil), waar sindsdien 26 berichten op zijn geplaatst (de meeste in de afgelopen weken) en wat 258 volgers heeft.
Individuele raadsleden, die vaak heel wat meer volgers hebben, delen in het algemeen niets over hun raadswerk op hun account. Studentenpartijen worden vooral – een uitzondering daargelaten – in campagnetijd actief op Instagram. De rest van het jaar moet de kiezer het doen met oproepjes om lid te worden of een introductie van het bestuur.
In debat
In verkiezingstijd hebben raadsleden ook de mogelijkheid om via het verkiezingsdebat of de verkiezingskrant, waarin de kandidaten zichzelf en hun verkiezingsprogramma introduceren, te communiceren met hun achterban. Maar twee studentenpartijen – DOPE, al jaren sterk vertegenwoordigd in de medezeggenschap, en de nieuwe eenmanspartij Voxis – ontbreken dit jaar in beide.
Voxis had door persoonlijke omstandigheden geen tijd. DOPE wijt het aan miscommunicatie en koos ervoor om het debat te missen, wegens een akkefietje vorig jaar. Toen beschuldigde studentenpartij KAN een bestuurslid van de concurrerende partij NovUM ervan het debat achter de schermen flink beïnvloed te hebben – iets dat overigens ontkend werd door het centraal stembureau. De partij zet nu in op een “persoonlijke aanpak” door op de faculteiten met studenten in gesprek te gaan.
Wendy Degens en Cleo Freriks